Zo gebruik je een 3×3-raster voor een bewustere beeldcompositie
De regel van derden is een eenvoudige compositietechniek die je helpt om onderwerpen bewust in beeld te plaatsen.
Daarvoor verdeel je het beeld denkbeeldig in negen gelijke vlakken. Belangrijke onderdelen van je shot plaats je vervolgens langs de lijnen of rond de vier snijpunten.
Je hoeft de regel niet bij ieder shot te gebruiken. Zie hem vooral als een praktisch hulpmiddel wanneer je zelf een interview, uitlegvideo of andere zakelijke video opneemt.
Wat is de regel van derden?
Stel je voor dat er twee horizontale en twee verticale lijnen over je beeld lopen.
Daardoor ontstaat een raster van 3 bij 3 vlakken.
De vier plekken waar deze lijnen elkaar kruisen worden vaak gebruikt om belangrijke onderdelen van het beeld te positioneren.
Bijvoorbeeld:
Het doel is niet om ieder onderwerp exact op een lijn te plaatsen.
De regel helpt je vooral om bewuster na te denken over waar de aandacht van de kijker naartoe gaat.
Hoe gebruik je de regel van derden bij video?
1. Zet het raster van je camera of smartphone aan
Veel smartphones en camera’s kunnen tijdens het filmen een raster met negen vlakken tonen.
Gebruik dit als visueel hulpmiddel bij het kaderen.
Je ziet dan meteen waar de derde-lijnen en snijpunten liggen.
2. Plaats een spreker iets uit het midden
Film je een interview of iemand die uitleg geeft?
Plaats het gezicht dan niet automatisch precies in het midden van het beeld.
Je kunt de ogen bijvoorbeeld ongeveer langs de bovenste horizontale lijn plaatsen.
Kijkt de persoon enigszins naar links of rechts? Laat dan wat ruimte over in de richting waarin diegene kijkt.
Dat voorkomt dat iemand visueel tegen de rand van het beeld lijkt te kijken.
3. Gebruik de lijnen bij een landschap of locatie
Bij een overzichtsshot kun je de horizon ongeveer op de bovenste of onderste horizontale lijn plaatsen.
Welke je kiest hangt af van wat belangrijker is.
Wil je vooral de omgeving of voorgrond laten zien? Dan kan een hogere horizon logisch zijn.
Is juist de lucht of ruimte boven het onderwerp belangrijk? Dan kan de horizon lager in beeld staan.
4. Geef beweging voldoende ruimte
Film je iemand die loopt, fietst of een oefening uitvoert?
Laat dan ruimte vrij in de richting waarin die persoon beweegt.
Een sporter die van links naar rechts beweegt, kun je bijvoorbeeld iets links van het midden plaatsen.
Dat geeft het beeld meer ruimte en maakt de bewegingsrichting duidelijker.
Wil je meer concrete toepassingen zien? Bekijk dan ook 6 praktische voorbeelden van de regel van derden. Daar laat ik zien hoe je de regel gebruikt bij onder andere interviews, actieshots en overzichtsbeelden.
Moet je de regel van derden altijd volgen?
Nee.
De naam doet misschien vermoeden dat het een vaste regel is, maar binnen beeldcompositie is het vooral een uitgangspunt.
Een onderwerp precies in het midden plaatsen kan juist goed werken wanneer:
Je compositie wordt dus niet automatisch beter doordat een onderwerp op een snijpunt staat.
Het belangrijkste is dat je bewust kiest waarom iets op een bepaalde plek in beeld staat.
Regel van derden bij een interview
Bij interviews is de regel van derden bijzonder makkelijk toe te passen.
Stel dat de geïnterviewde iets naar links kijkt.
Plaats die persoon dan iets rechts van het midden, zodat er vóór de kijkrichting voldoende ruimte overblijft.
Je kunt daarbij de ogen ongeveer op de bovenste derde-lijn houden.
Film je een gesprek met meerdere personen en wissel je tussen camerastandpunten? Dan speelt naast compositie ook kijkrichting een rol. Lees daarvoor hoe de 180 gradenregel werkt.

Een goede compositie begint al vóór de montage
Tijdens de montage kun je een beeld soms nog bijsnijden of anders positioneren.
Maar hoe beter je tijdens het filmen al nadenkt over compositie, hoe meer bruikbaar beeldmateriaal je later hebt.
Denk daarom vóór iedere opname kort aan:
Wie of wat is het belangrijkste onderwerp?
Waar moet de kijker naar kijken?
Hoeveel ruimte heeft het onderwerp nodig?
Alleen die drie vragen helpen al om bewuster te filmen.
